9 tips om thuis met je kind te filosoferen

← Terug naar overzicht -

Thuis filosoferen met je kind zorgt voor meer verbindingDoor de omstandigheden zit iedereen nu veel meer thuis met zijn kinderen. Natuurlijk is dat soms lastig maar het is ook een kans om meer tijd met elkaar door te brengen en meer met elkaar te praten. Maar hoe zorg je dat de gesprekken niet saai worden?  En hoe kun je een educatieve waarde toevoegen aan deze gesprekken? Het is belangrijk dat kinderen na leren denken, kritisch leren zijn en meer te weten komen over zichzelf en de wereld. Praten over filosofische vraagstukken is een fantastische manier om de gesprekken spannend én leerzaam te houden. Bovendien zitten kinderen zelf vaak al vol vragen over het leven. Daarom geven wij je negen tips om thuis met je kind te filosoferen.

Tip 1: wees je bewust van het verschil tussen denk- en weetvragen

Het antwoord op weetvragen kun je opzoeken. Als je het antwoord kunt vinden door het doen van een experiment, dan is het een onderzoeksvraag. Denkvragen zijn alleen door nadenken te beantwoorden. Filosofische vragen zijn denkvragen. Er zijn meerdere antwoorden mogelijk en het gaat over onderwerpen die iedereen raken. (Lees eventueel ook: wat is een filosofische vraag?)

Tip 2: herken filosofische vragen en grijp je kans

Kinderen stellen honderden vragen. Soms zijn het weetvragen. ‘Wat is een kakatoe?’ ‘Groeien spruiten aan een boom?’ Maar vaak stellen ze ook denkvragen, zoals ‘heeft de ruimte een einde?’ en ‘als de hemel vol is, kom je dan weer terug op aarde?’ of ‘Zou de struik het niet erg vinden dat we zijn bessen plukken?’ Het beste antwoord en de makkelijkste ingang naar een filosofisch gesprek is dan: ‘Ik weet het eigenlijk niet, wat denk je zelf?’

Tip 3: lok filosofische gesprekken uit door zelf vragen te stellen

Wat is ontelbaar?

Het is het mooiste als een filosofisch gesprek spontaan ontstaat door de vraag van een kind. Maar je kunt een filosofisch gesprek ook uitlokken. Bijvoorbeeld naar aanleiding van het voorlezen van een boek of gedicht.  In een boek zit altijd wel een thema waarover je kunt filosoferen zoals vriendschap of vrijheid. Het nieuws – bijvoorbeeld over het coronavirus – kan ook aanleiding zijn voor een filosofisch gesprek; ‘moeten we andere mensen helpen?’ of ‘moet Nederland de grenzen sluiten?’. Ook buiten, als je toch even een frisse neus gaat halen, liggen de vragen voor het oprapen. ‘Hoeveel grassprietjes staan er in het park?’ ‘Ontelbaar!’ ‘Wat is dat dan, ontelbaar?’

Tip 4: ga door na het eerste antwoord

Als je kind een antwoord heeft gegeven op een filosofische vraag is het gesprek niet klaar. Juist niet, nu begint het pas! Want hoe kwam je kind bij dat antwoord? Daar kom je achter door doorvraagvragen te stellen. De set met doorvraagvragen van Filosovaardig zijn gratis te downloaden op de ledenpagina. Dat zijn vragen zoals:

  • Is dat zo?
  • Hoe weet je dat zo zeker?
  • Zou het ook anders kunnen zitten?
  • Is dat altijd zo?
  • Hoezo dan?
  • Hoe kan dat nou?
  • Kun je een voorbeeld geven?
  • Kan het omgekeerde waar zijn?
  • Bestaat daar een regel voor?

Tip 5: toon echte interesse naar de ideeën van je kind

Belangrijk bij het doorvragen is dat er niet stiekem een door jou gewenst antwoord in verstopt zit. Een goede vraag stuurt niet, is open en vrij en laat zien dat je echt geïnteresseerd bent. Het vraagt naar gedachten en ideeën die er achter een eerste antwoord zitten. (Lees ook: hoe laat je kinderen zeggen wat jij graag wil)

Tip 6: zoek naar dat wat ze wel weten

Wat is vrijheid?

Kinderen zijn soms geneigd zich er makkelijk van af te maken met een antwoord als ‘ik weet het niet’ of ‘gewoon’. Leg je daar niet zomaar bij neer. Probeer het nog eens met een iets andere vraag. Zoek naar dat wat ze wel weten en ga vanuit daar verder. Stel je hebt het over ‘ontelbaar’ en vraagt ‘wat kun je niet tellen?’ en het antwoord is ‘weet niet’, dan zou je daarna kunnen vragen ‘wat kun je wel tellen?’. Dan kun je daarvandaan verder zoeken naar wat ontelbaar is. Of vraag eerst naar hun persoonlijke beleving. Dus eerst vragen ‘wanneer voel jij je vrij?’ en dan pas de vraag ‘wat is vrijheid?’ stellen.

Tip 7: verzwijg je eigen mening

In een filosofisch gesprek stel je alleen vragen en vertel je juist niet hoe het volgens jou zit. Zodra je dat doet, stopt het kind met denken. Kinderen zijn immers gewend dat volwassenen antwoorden geven. Laat het kind lekker zelf nadenken over de raadselachtige vragen die hem gesteld worden.

Tip 8: hou je van de domme

Een onwetende houding is het beste. Denk aan Socrates die zei: ‘Alles wat ik weet is dat ik niets weet.’ Eigenlijk zou iedereen zich dat moeten realiseren. Deze Socratische houding haalt ook het meeste uit kinderen, want ze vinden het heerlijk om aan volwassenen uit te leggen hoe volgens hen de wereld in elkaar zit. Ze kunnen het bovendien ook verrassend goed.

Tip 9: wees een denkmaatje van je kind

Verwonder je weer over de wereld zoals toen je een kind was en stel je open voor de vragen. Gooi alle (vermeende) kennis even overboord en wees net zo nieuwsgierig als je kind.  Dan ben je even geen opvoeder, maar denkmaatje van je kind. Zo kun je nieuwe kanten van je kind ontdekken. De belangrijkste tip is daarom misschien wel: vergeet eventjes onze coronazorgen en geniet! Geniet van deze intieme, verdiepende momenten met je kind en zijn verrassende, slimme, bijzondere en inspirerende antwoorden.

Bonustip om thuis te gaan filosoferen

Op de ledenpagina staan veel gratis downloads met leuke gespreksideeën die ook geschikt zijn voor thuis. Lid worden kost niets. Bovendien kun je de Webshop Kinderfilosofie tientallen prentenboeken en filosofische kinderboeken vinden voor kleuters, kinderen en tieners.  Er zijn ook veel leuke spelletjes en kaartensets om filosofische gesprekken te starten. Zie ook onderstaande tips/

Tips voor thuis

 

Lees ook

Deel deze pagina

Geplaatst op 25 maart 2020