Filosoferen met sciencefiction

← Terug naar overzicht -

Filosofen doen graag gedachte-experimenten. In een gedachte-experiment bedenk je een situatie die niet echt bestaat, maar je doet even alsof dat wel zo is. Daarna ga je verder nadenken over wat die situatie voor de mens voor gevolgen kan hebben.

Eigenlijk zijn sciencefiction verhalen ook gedachte-experimenten. In deze verhalen wordt gespeeld met een idee rondom een verandering in de wereld zoals wij die kennen. Vervolgens wordt bedacht wat dat voor de mens zou betekenen. Sciencefiction zit daardoor als vanzelf vaak vol filosofische en vooral ethische vragen. Heel interessant dus om zo’n verhaal te gebruiken als start voor een les en na het voorlezen te gaan filosoferen.

Sciencefiction verhalen draaien vaak om wat-alsvragen. Wat gebeurt er als robots de macht overnemen? Hoe zou onze leefwereld eruitzien als de aarde onleefbaar wordt en we op Mars gaan wonen? Wat gaan we dan anders doen?

De mens leert de mens kennen

Ook als de verhalen gaan over scenario’s die misschien wel nooit waar kunnen zijn, leert het ons iets over de mens. Bedenken dat een bepaalde ontwikkeling ontoelaatbare consequenties heeft laat ons tenslotte zien wat wij als mens belangrijk vinden. Denk bijvoorbeeld aan het genetisch manipuleren van de mens. Veel mensen vinden dat hier grenzen aan zitten. Het is interessant deze grenzen te onderzoeken.

Door na te denken over sciencefiction krijg je een beter beeld van wat wij ‘menselijkheid’ noemen, wat de mens belangrijk vindt en wat we goed of slecht vinden. Kortom, de mens leert zichzelf dankzij sciencefiction beter begrijpen.

Filosoferen na het voorlezen van sciencefiction

Lees daarom eens een sciencefiction verhaal voor aan je kinderen en ga na het voorlezen  filosoferen over de situaties die in het verhaal voorbij kwamen. Je kunt daarbij vragen zoals hieronder stellen. Natuurlijk kun je ook zelf dit soort vragen bedenken die bij het verhaal passen.

  • Is het goed of slecht wat er gebeurt?
  • Waarom heeft deze uitvinding zo’n slecht effect gehad?
  • Komt dat doordat de mens eigenlijk slecht is?
  • Als de mens vooral goed is, zou het dan door deze uitvinding ook zo slecht aflopen met de mens?
  • Is het belangrijk dat de mensheid overleeft?
  • Hoe ver mag je gaan om de mensheid te laten overleven?
  • Mag je iets slechts doen om iets goed te bereiken?
  • Zou het mogelijk zijn om vrede te sluiten met aliens?
  • Zou het wenselijk zijn om vrede te sluiten met aliens?
  • Kan de mens zonder oorlog?
  • Als we ergens een nieuwe wereld starten, hoe zouden we die wereld dan moeten inrichten? Wie is de baas? Wat zijn de leefregels?

Voorleestips

Dit zijn bijvoorbeeld boeken die je kunt gebruiken:

Inspiratie van Netflix

Of doe inspiratie op met de serie Black Mirror op Netflix. In deze serie staat elke aflevering op zichzelf, ze gaan steeds over andere mensen en andere situaties. Overkoepelend thema vormen de snelle technologische ontwikkelingen in de 21e eeuw, mogelijke verdere ontwikkelingen en de gevolgen daarvan. Kijk een aflevering en vertel de volgende dag in de klas het verhaal in je eigen woorden na en ga daarna over dit scenario in gesprek. Heel leuk in de bovenbouw!

Lesbrief

Er is al eens een lesbrief over robotica geplaatst op filosovaardig.nl. Je vindt hem hier.

Lees ook

En nu is Mars van ons! Maar… hoe zou jij dat vinden?

 

 


Geplaatst op 11 september 2019 in Blogalert, Denkprikkels, Filosoferen met boeken, Inspiratieblogs

Filosofiejuf.nl is Filosovaardig geworden. Een nieuwe naam, maar vertrouwde content met tips, materialen en inspiratie om te gaan filosoferen met kinderen.



Schrijf je in en ontvang het gratis filosovaardig-startpakket en toegang tot de downloads:


Abonneer je op dit blog

* = verplicht veld

Schrijf hier je reactie op dit bericht.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *