6 manieren om met kinderen te praten over Corona

← Terug naar overzicht -

Praten over CoronaAls leerkracht of ouder moet je soms ook met kinderen praten over Corona. Je kunt over zo’n groot onderwerp immers niet niets zeggen. Dat kan een gesprek zijn waarbij je vooral kijkt naar hoe het kind zich voelt.
Dat is een belangrijke vraag maar aan de andere kant wil je het ook niet steeds alleen maar over de emotionele kant hebben.

Het is ook interessant en leerzaam om meer inhoudelijk op de crisis in te gaan. Dat kan bijvoorbeeld door er een filosofisch gesprek van te maken. In dit blog geef ik je zes ideeën over hoe je dat kunt doen. Met gratis doebladen!

Er zitten veel filosofische aspecten aan Corona. Dat komt onder andere omdat we door Corona met enorm veel dilemma’s geconfronteerd worden.

Dilemma’s

Kiezen we voor de volksgezondheid of kiezen we voor de economie?

Als er niet meer genoeg ic-bedden zijn, wie mag er dan een ic-bed?

Blijven we netjes thuis of gaan we toch even naar de bloeiende bollenvelden kijken?

Ga ik braaf mijn schoolopdrachten maken of ga ik lekker gamen?

Zes tips om te praten over Corona

Je kunt deze dilemma’s prima met kinderen bespreken. Ik geef je in dit blog zes suggesties hoe je dat kunt doen. De aangegeven leeftijd is indicatief.

De tips variëren in luchtigheid en serieusheid:

*** lekker filosofisch gesprek
**  denkgesprek met filosofische mogelijkheden
*   denkgesprek met een knipoog én onverwachte filosofische uitstapjes

Klik op de link als je meteen naar een bepaalde tip toe wilt gaan.

  1. Denken met keuzeregels *** (vanaf 10 jaar)
  2. Denken met de denkhoeden van De Bono ** (vanaf 8 jaar)
  3. Wikken en wegen ** (vanaf 9 jaar)
  4. Praten in je eentje ** (vanaf 8 jaar)
  5. Praten met de overtreffende-trap-vragen * (vanaf 4 jaar)
  6. Denkdobbelen met Corona * (vanaf 6 jaar)

Tip voor leerkrachten: voer je online groepsgesprekken met kinderen? Zorg dan dat de leerlingen de doebladen van te voren gemaakt hebben.

Denken met keuzeregels

(vanaf 10 jaar)
Je kunt de hierboven genoemde dilemma’s prima met kinderen bespreken. Het is wel handig om dan structuur aan te brengen in het gesprek. Dat kun je doen met keuzeregels. Keuzeregels zijn eenvoudig geformuleerde regels die zijn gebaseerd op de belangrijkste ethische stromingen uit de filosofie. Filosofen hebben allerlei ideeën over wat goed of slecht is om te doen.

Zo zegt de een dat het doel de middelen heiligt terwijl een ander stelt dat je moet kiezen voor de oplossing die voor zoveel mogelijk mensen iets goeds oplevert.

Elk idee staat eigenlijk voor een soort bril die je opzet. Als je met de ene bril op naar een dilemma kijkt, zul je tot andere conclusies komen dan als je met een andere bril op kijkt.

We hebben zes van dit soort ethische ideeën op de download ‘Keuzeregels’ gezet. Je kunt ze via deze link downloaden.

Hoe ga je hier nu mee aan de slag?

Stel je wilt over de keuze tussen de volksgezondheid en de economie nadenken. Dan leg je eerst het dilemma aan de kinderen voor. Vervolgens lees je een keuzeregel voor. Daarna bespreek je wat dat zou betekenen voor het vraagstuk. Als je dat gedaan hebt, pak je de volgende keuzeregel en kijk je vanuit die regel naar de kwestie. Je gaat door tot je ze alle zes hebt besproken. Dit hoeft natuurlijk niet in één sessie. Je kunt er meerdere dagen aandacht aan besteden.

Denken met de denkhoeden van De Bono

(vanaf 8 jaar)
Het Internet stroomt over van de stellige uitspraken over Corona. Zoals: Nederland wordt nooit meer hetzelfde! Of: het voordeel van Corona is dat het zo verbindend is. Dit soort uitspraken zijn meestal niet onderbouwd. Het zijn vaak onderbuik-uitspraken.

Onderbuik-meningen zijn niet altijd de best uitgedachte meningen. Daarom is het goed om met kinderen te oefenen met het vormen van een mening door eerst na te denken in plaats van gevoelsmatig tot een uitspraak te komen. Dat kun je bijvoorbeeld doen met de denkhoeden van de Bono.

Dat werkt zo. Er zijn zes denkhoeden. Elke denkhoed staat voor een bepaalde manier van denken. Je zet steeds – figuurlijk – één denkhoed op. Als je die hoed op hebt, mag je alleen op die manier denken.

Op Internet vind je soms complexe beschrijvingen over de denkhoeden maar voor kinderen heb ik ze simpel samengevat.

De zes denkhoeden

  • Met de witte denkhoed hou je je bij de feiten.
  • Je mag je gevoel uitspreken met de rode hoed op.
  • Met de gele hoed op zie je alleen voordelen.
  • Heb je de zwarte hoed op, dan zie je alleen nadelen.
  • De groene hoed staat voor creativiteit oftewel wat kan ergens uit voort komen.
  • De blauwe hoed is de voorzittershoed. Met de blauwe hoed bekijk je normaal gesproken bijvoorbeeld het samenwerkingsproces. Maar ik vertaal dat voor kinderen vaak vrij in: wat zou jij doen als jij de baas was?

Pas als de kinderen alle denkhoeden een keer op hebben gehad, mogen ze hun mening formuleren.

Hoe ziet praten over Corona met de denkhoeden er dan uit? Nou, je begint het gesprek met de uitleg van het probleem. Bijvoorbeeld: ik mag niet meer naar school en moet de hele dag thuis zitten. Vervolgens laat je kinderen eerst reageren met een witte hoed op, dan met een rode hoed op, etc. Deze methode zorgt ervoor dat je je mening uitstelt totdat je het onderwerp van verschillende kanten bekeken hebt.

Wikken en wegen

(vanaf 9 jaar)
Een andere manier om tot een meer genuanceerde manier van denken te komen is om evenveel voor- als nadelen voor een stelling te moeten verzinnen. Dit zorgt ervoor dat je eens van een heel andere kant naar een onderwerp kijkt. Zeker als je ergens vooral de voordelen van ziet, kan het goed zijn er juist nadelen bij te verzinnen. Of andersom.

Toen de scholen nog open waren heb ik kinderen de voor- en nadelen laten bedenken voor de stelling ‘We moeten het Coronavirus gewoon zijn gang laten gaan, net als een gewoon griepvirus’. Je ziet een voorbeeld op de foto. Klik op de foto voor een vergroting. Nadat de kinderen dit hadden gedaan, zijn we in gesprek gegaan. Het gesprek verloopt dan veel doordachter. Je kunt het ‘doeblad wikken en wegen’ hier downloaden. Bedenk samen een stelling en wikken en wegen maar.

Praten in je eentje

(vanaf 8 jaar)
Het klinkt misschien gek maar je kunt best een filosofisch gesprek in je eentje voeren. Dan verzin je gewoon de andere meningen! Dat kun je kinderen laten doen met dit doeblad. Je kunt de kinderen dan zelf een vraag laten bedenken of ze een vraag voorleggen.

Een interessante vraag voor nu is bijvoorbeeld: Moet je je altijd aan de regels houden?

Je kunt deze vraag als volgt inleiden: De regel is nu ‘blijf thuis’. Toch zien we op tv dat het steeds heel druk is bij tuinwinkels, de bollenvelden, parken en zelfs de vuilstort. Deze mensen houden zich blijkbaar niet aan de blijf-thuis-regel. Is dat erg?

Als hier over is nagedacht kun je de vraag nog verder uitbreiden. Bijvoorbeeld zo: Maar wat als na nog meer aandringen van Mark Rutte iedereen wel braaf thuisblijft en het lekker rustig is in het park. En jij gaat daar dan spelen. Dan kun je daar spelen omdat andere mensen braaf thuis blijven en zich aan de regels houden. Is het dan goed of slecht dat jij lekker in het park aan het spelen bent?

In andermans schoenen staan

Door meerdere meningen te moeten bedenken, leren kinderen vanzelf dat je op meer manieren naar een situatie kunt kijken. Ze leren ook om in andermans schoenen te gaan staan en vanuit een ander te denken.

Na het invullen van dit doeblad kun je ook nog een groepsgesprek voeren en samen verder praten over Corona. Daar komt dan meer uit, omdat de kinderen al rustig in hun eentje over het onderwerp hebben nagedacht.

Praten met de overtreffende-trap-vragen

(vanaf 4 jaar)
Een eenvoudige manier om kinderen aan het praten te krijgen is door overtreffende-trap-vragen te stellen. Bijvoorbeeld: wat vind jij het leukste aan Corona? Wat vind jij het stomste aan Corona? Wat het saaiste, gekste, verwarrendste, engste, domste, gemeenste, etc. Of: wat mis je het meeste aan het normale leven? Wat mis je het minste aan het normale leven?

Denkdobbelen met Corona

(vanaf 6 jaar)
Praten over Corona kan ook met een dikke knipoog. Met het spel Denkdobbelen formuleer je de gekste vragen over het Coronavirus. Zoals:

  • Willen baby’s sinds Corona computeren?
  • Mogen caissières met Corona bollenvelden bezoeken?
  • Kunnen lantaarnpalen door Corona computeren?
  • Moeten meesters in tijden van Corona trampoline springen?

Als je denkt dat je niks kan met zo’n vraag, geef het dan toch een kans en laat je maar verrassen door de antwoorden van de kinderen. De uitleg voor het maken van deze vragen vind je hier. Misschien leuk om te weten dat je met het spel Denkdobbelen nog meer dan 30 andere activiteiten rondom taal en filosofie kunt doen. Zo kunnen kinderen spelenderwijs leren met een vleugje humor! Hieronder vind je interessante aanbiedingen voor dit spel.

Dit waren de gespreksideeën

Dit waren een paar leuke en natuurlijk ook leerzame manieren om met kinderen te praten over Corona. Deze ideeën kun je natuurlijk ook heel goed bij andere onderwerpen gebruiken.

Wel altijd goed doorvragen!

Ik zeg het nog maar weer eens voor de zekerheid. Als je een gesprek wil verdiepen, moet je altijd goed doorvragen op de antwoorden die gegeven worden. Hierbij kun je ook de 30 gratis doorvraagkaarten gebruiken. Deze kun je downloaden op de ledenpagina.

Ondanks het niet zo leuke onderwerp wens ik je veel plezier met filosoferen!

Aanbiedingen Denkdobbelen

In de Webshop Kinderfilosofie vind je twee interessante aanbiedingen voor het spel Denkdobbelen.

  • Een multipack van zes spellen waarmee kinderen in de klas in groepjes kunnen Denkdobbelen. Jouw korting: € 31,70!
  • Als onderdeel van het Filosovaardig Denkpakket. Alle uitgaven van Filosovaardig in één pakket. Jouw korting: € 25 euro!

Lees ook

Deel deze pagina

Geplaatst op 16 april 2020