Recensie: de-problematiseren met ‘Omdenken – het kaartspel’

← Terug naar overzicht -

Is het wel zo erg dat pandaberen uitsterven? Je kent dit confronterende idee misschien wel van filosoof Bas Haring. Het vanzelfsprekende in vraag stellen, oftewel een uitspraak de-problematiseren kan een goede manier zijn om eens opnieuw ergens over na te denken. Je gaat het probleem dan omdenken. Het voorkomt dat we niet allemaal braaf mee knikken met de massa maar onze eigen mening vormen. En wie weet denk je er na het denken nog hetzelfde over een bepaalde kwestie, maar dan heb je er in elk geval goed over nagedacht! En dat is winst!

Het principe van de-problematiseren is dat je juist bij situaties die door heel veel mensen als probleem worden gezien ineens stelt dat het helemaal geen probleem is. Zo word je geprikkeld er nog eens goed over na te denken.

Dit kun je bijvoorbeeld doen met behulp van de vragenkaarten uit het spel ‘Omdenken – het kaartspel’. Daarin vind je vragen als:

  • Zijn er mensen die voordeel hebben bij het probleem?
  • Zal het probleem de komende tijd groter of kleiner worden?
  • Als het probleem zou blijven bestaan, wat zouden dan voor jou de gevolgen zijn?
  • Wat is jouw eigen aandeel in het probleem?

Omdenkstrategieën

Naast de onderzoeksvragen zijn er ook kaarten die aansluiten bij de 15 omdenkstrategiën van de omdenk-stroming. Denk aan wachten, doorzetten, elimineren en ontregelen. Bij elke categorie horen een paar vragenkaarten.

In de categorie ‘Terugdenken’ vind je bijvoorbeeld de vraag: stel, het probleem is de bedoeling, waarvan dan?

En in de categorie ‘Wachten’ vind je bijvoorbeeld de vraag:  wat zou er gebeuren als je niets zou doen?

Dit soort omdenkvragen kunnen tot verrassende gesprekken leiden.

De pandabeer van Bas Haring is trouwens in een van mijn lessen wel eens voorbij gekomen. Het onderwerp kwam ter sprake toen er nieuwe panda’s in Ouwehands Dierenpark Rhenen kwamen wonen. Ik vroeg:

Is het wel zo erg als panda’s uitsterven?

‘Nee,’ zei een jongen, ‘we hebben toch niets aan een panda. Ik vind ze maar saai.’
‘Maar het is toch leuk als er veel verschillende soorten dieren in de dierentuin zijn?’ wierp Mira tegen.

‘We kunnen daar toch ook een plastic panda neerzetten?’ zei ik, geïnspireerd door Bas Haring, in een poging iedereen te laten omdenken.
Ik werd wat meewarig aangekeken. Toen kwam iemand met nieuwe input:
‘Er zijn ook steeds minder bijen. Die zorgen ervoor dat planten worden bevrucht en die planten kunnen wij dan eten. Sommige mensen zeggen dat de wereld ophoudt als er geen bijen meer zijn.’
‘Dus bijen zijn eigenlijk het belangrijkst op deze aarde?’

Door de mens raakt alles in de war

‘Dieren zorgen gewoon goed voor het milieu dus daarom zijn ze sowieso belangrijker dan mensen.’
‘Koeien laten anders scheten met CO2 erin!’
‘Pf, nou, door de mens raakt pas echt alles in de war. In China eten ze bijvoorbeeld haaien. Maar haaien zijn juist goed. Grote vissen eten kleinere vissen. Kleinere eten nog kleinere. En zo gaat het steeds door. Dus als wij haaien eten dan komen er veel te veel van die mediumvissen! Alles is een systeem en de mens gooit dat totaal door de war. En daardoor gaan er soms teveel dieren van één soort dood.’
‘Mensen zijn gewoon dom. Als wij er niet waren geweest dan zou het beter gaan met de witte neushoorn.’
‘En met de panda!’

‘Hm, dat weet ik niet,’ begint Jordy. Yes, denk ik dan blij, eindelijk iemand die de panda toch durft af te vallen. ‘Ik geloof dat de panda zelf ook een beetje dom is,’ gaat hij verder. ‘Hij eet alleen bamboe. Als er geen bamboe meer is, dan ga je dood.’
‘Nou, als we niet oppassen dan is de mens op een dag uitgestorven! Dan groeit de natuur over alles wat de mens ooit gemaakt heeft heen en dan kun je niet meer zien dat we ooit bestaan hebben.’

‘Haha, de wraak van de natuur!’

(dit gespreksfragment is ook opgenomen in Het Onwijs Grote Filosofie Doeboek Op Reis)

Wil je de techniek van het de-problematiseren ook eens proberen? Ga dan omdenken met het kaartspel!

In het gesprek ‘De natuur heeft de mens niet nodig‘ komt de mens er overigens ook niet goed vanaf!

Titelinformatie

Omdenken – het kaartspel
Auteur: Berthold Gunster
Uitgever: A.W. Bruna uitgevers
Prijs:  19,99

Op de site van Omdenken vind je nog veel meer mogelijkheden om in mogelijkheden te denken.


Filosofiejuf.nl is Filosovaardig geworden. Een nieuwe naam, maar vertrouwde content met tips, materialen en inspiratie om te gaan filosoferen met kinderen.



Schrijf hier je reactie op dit bericht.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *