Ideeën voor filosofische gesprekken


Zoek je naar onderwerpen om over te filosoferen? Misschien vind je in deze blogs dan inspiratie en ideeën voor filosofische gesprekken. In de rubriek ‘denkprikkels‘ vind je ook nog gespreksstarters.


Beter denken met de denkhoeden van De Bono

Ik vroeg een groep kinderen om iets op te schrijven waar ze erg boos over waren. Fien schreef op dat ze boos was omdat Ajax had verloren in de Champions League. Dat leek me een goed en leuk onderwerp om met de denkhoeden van De Bono te analyseren. Met deze denkhoeden leer je hoe je op verschillende manieren naar een situatie kan kijken. Je leert meteen ook hoe je zuiverder kunt denken. Want als Fien zegt dat Ajax heeft verloren door pech, is dat dan ook zo? Lees meer

Geplaatst op 14 januari 2020

Cadeautje: gespreksideeën om met kinderen na te denken over respect

Samen nadenken over respect4 tot en met 10 november is de week van het respect. De organisatie Respect Education Foundation wil dat deze week zo veel mogelijk scholen aandacht besteden aan respect. Maar wat is het eigenlijk? Het is een moeilijk definieerbaar begrip. En ook al lukt het je om aan kinderen uit te leggen wat het is, dan kun je hen daarmee nog niet dwingen ook daadwerkelijk respect voor een ander te hebben. Het brengt daarom meestal meer gedragsverandering teweeg als je ze zelf laten nadenken over de betekenis van het woord door met ze te filosoferen. Lees meer

Geplaatst op 2 november 2019

Weet je geweten wat je het beste kunt doen?

Je geweten vertelt je wat goed of slecht is om te doen.Een groep 7 wilde graag weten hoe je weet wat je moet doen. En dan vooral wat goed is om te doen. Dylan zei dat je geweten dat bepaalt. Zoals wel vaker in een filosofisch gesprek ontstonden er door een uitspraak zomaar ineens veel meer vragen. Want wat is het eigenlijk? Hoe komt je geweten aan kennis? Heeft je geweten altijd gelijk? Is het leuk om een geweten te hebben? De kinderen hadden niet alleen ineens veel vragen, ze hadden ook ineens veel denkmotivatie. Met 26 kinderen in een kring werd maar liefst een uur lang aandachtig nagedacht. Miranda ging van start en dacht dat je geweten iets is wat goede beslissingen maakt. “Soms denk ik: ‘Kies die knakworst!’ Maar mijn geweten zegt dan: ‘nee ik wil vegetariër zijn’. Lees meer

Geplaatst op 14 oktober 2019

Leesbevordering door te filosoferen met kinderen over boeken

Doe aan leesbevordering door te filosoferen na het voorlezenVoorlezen wordt nog leuker als je na afloop met de kinderen gaat filosoferen. Maar, hoe doe je dat? In dit blog lees je hoe je filosofische thema’s in boeken herkent en krijg je tips over hoe je daar vervolgens over kunt filosoferen. En daarmee creëer je een bijzondere vorm van leesbevordering!

Lees meer

Geplaatst op 2 oktober 2019

Filosoferen met sciencefiction

Filosofen doen graag gedachte-experimenten. In een gedachte-experiment bedenk je een situatie die niet echt bestaat, maar je doet even alsof dat wel zo is. Daarna ga je verder nadenken over wat die situatie voor de mens voor gevolgen kan hebben.

Eigenlijk zijn sciencefiction verhalen ook gedachte-experimenten. In deze verhalen wordt gespeeld met een idee rondom een verandering in de wereld zoals wij die kennen. Vervolgens wordt bedacht wat dat voor de mens zou betekenen. Sciencefiction zit daardoor als vanzelf vaak vol filosofische en vooral ethische vragen. Heel interessant dus om zo’n verhaal te gebruiken als start voor een les en na het voorlezen te gaan filosoferen.

Lees meer

Geplaatst op 11 september 2019

Denken over kunst: Kunnen varkens kunst maken?

Kunnen dieren kunst maken?Sommige filosofen vinden dat het nut van kunst vooral ligt in het feit dat je door het kijken naar kunst gaat nadenken over de vraag wat kunst is. Daarom bekijk ik met kinderen af en toe kunstwerken die tot opspraak hebben geleid, zoals de werken van Karel Appel. Dat leidde tot een gesprek over kunst van dieren.

Lees meer

Geplaatst op 27 mei 2019

Gratis lesbrief voor de maand van de filosofie: vier je fouten

Ik stuntel, dus ik ben is het thema van de Maand van de Filosofie 2019. Mooi thema, want ook al vindt de mens zichzelf nog zo slim, er wordt ook heel wat af gestunteld. Dat geldt voor volwassenen én voor kinderen. Maar als we met zijn allen zoveel stuntelen moeten we misschien op andere manieren naar onze fouten gaan kijken en misschien zelfs wel onze fouten gaan vieren. Je kunt hiermee een begin maken met de gratis filosofische praattips van Filosovaardig.nl. Lees meer

Geplaatst op 25 maart 2019

Zou er meer vrede op de wereld zijn als er geen wapens zijn?

Vrede op aarde, zingen we met Kerst. En natuurlijk, iedereen wil vrede. Maar toch lukt het maar niet. Een Harense filosofische onderzoeksgroep vroeg zich daarom af: zou er meer vrede op de wereld zijn als er geen wapens zijn? Het eerste antwoord op deze vraag was voor de meeste ja. Het was een gevoelsantwoord. Maar door over de vraag na te denken en in gesprek te gaan, zagen de meeste kinderen in dat het niet zo simpel is. Ik heb een paar uitspraken op enkele van de stellingen die we bespraken uitgeschreven. Lees meer

Geplaatst op 24 december 2018

“Jongens willen ook mooi zijn. Trouwen doe je toch ook niet in een overal!”

Door met kinderen te filosoferen help je ze om te leren denken. Om een ander niet klakkeloos na te praten, maar om tot eigen ideeën te komen. Zo bedacht een middenbouw groep dat de verschillen tussen jongens en meisjes met gewoonte te maken hebben. Al dachten ze in eerste instantie dat meisjes anders zijn. ‘Meisjes willen mooi zijn,’ zeiden een aantal kinderen.
Eerst was één meisje het daar niet mee eens. ‘Jongens willen ook mooi zijn, hoor.’ Lees meer

Geplaatst op 27 november 2018

Gratis lesbrief voor Wereld Filosofiedag

Op de derde donderdag van november wordt de Wereld Filosofiedag gevierd. UNESCO onderstreept de blijvende waarde van de filosofie voor de ontwikkeling van het menselijk denken, voor elke cultuur en voor elk individu. Dus deze donderdag is een extra goede dag om te gaan filosoferen. Daarom krijg je van mij voor deze dag de gratis lesbrief: ‘we gaan smurfen!’  Lees meer

Geplaatst op 14 november 2018

De natuur heeft de mens niet nodig!

Iedereen denkt na over het klimaat. Of je nou een klimaatactivist of een klimaatontkenner bent. Door na te denken aan de hand van de ‘levensladder’ heb je kans dat je ideeën wat gaan verschuiven. Een groep kinderen uit Delfzijl durfde hierdoor wel heel radicaal te denken. Zij gingen zover dat de mens wat hun betreft wel mocht verdwijnen! Een samenvatting van dit gesprek over onze natuur. Lees meer

Geplaatst op 7 september 2018

Tijd is er omdat mensen in een ritme leven

De kinderen keken me verveeld aan toen ik zei dat we het over tijd gingen hebben. ‘Tijd is gewoon tijd,’ mopperde Jentle en ze vouwde demonstratief haar armen voor haar borst. Toch was de groep binnen een paar minuten totaal gefascineerd door de toevalligheid van tijd. Lees meer

Geplaatst op 5 juli 2018

Hoe democratisch zijn kinderen als ze zelf een spel mogen maken?

Als je kinderen zelfstandig een spel laat bedenken wordt hun creativiteit gestimuleerd. Kinderen hebben er ook veel lol in. Leuke opdracht dus, maar nog interessanter aan deze opdracht is dat de kinderen al spelende een mini politiek systeem opzetten. In het ene groepje wordt over de spelregels uitgebreid vergaderd, in het andere groepje staat een dominante leider op en in weer een ander groepje gaat het spontaan en vanzelf. Deze observaties zijn prachtig discussiemateriaal en levert een mooi lesje burgerschapsvorming op. Hoe democratisch zouden ze zijn? Lees meer

Geplaatst op 12 juni 2018