Denkprikkels


Een filosofisch gesprek kun je opstarten met een denkprikkel. Dat kan van alles zijn, een activiteit, een verhaal, een gedicht, een schilderij, een actualiteit, etc. Als het maar gedachten op gang brengt; een verwondering of verwarring waardoor de kinderen denken ‘hé, dat is gek, hoe kan dat?’ Hier vind je enkele suggesties:


Leesbevordering door te filosoferen met kinderen over boeken

Doe aan leesbevordering door te filosoferen na het voorlezenVoorlezen wordt nog leuker als je na afloop met de kinderen gaat filosoferen. Maar, hoe doe je dat? In dit blog lees je hoe je filosofische thema’s in boeken herkent en krijg je tips over hoe je daar vervolgens over kunt filosoferen. En daarmee creëer je een bijzondere vorm van leesbevordering!

Lees meer

Geplaatst op 2 oktober 2019

Filosoferen met sciencefiction

Filosofen doen graag gedachte-experimenten. In een gedachte-experiment bedenk je een situatie die niet echt bestaat, maar je doet even alsof dat wel zo is. Daarna ga je verder nadenken over wat die situatie voor de mens voor gevolgen kan hebben.

Eigenlijk zijn sciencefiction verhalen ook gedachte-experimenten. In deze verhalen wordt gespeeld met een idee rondom een verandering in de wereld zoals wij die kennen. Vervolgens wordt bedacht wat dat voor de mens zou betekenen. Sciencefiction zit daardoor als vanzelf vaak vol filosofische en vooral ethische vragen. Heel interessant dus om zo’n verhaal te gebruiken als start voor een les en na het voorlezen te gaan filosoferen.

Lees meer

Geplaatst op 11 september 2019

Hoe democratisch zijn kinderen als ze zelf een spel mogen maken?

Als je kinderen zelfstandig een spel laat bedenken wordt hun creativiteit gestimuleerd. Kinderen hebben er ook veel lol in. Leuke opdracht dus, maar nog interessanter aan deze opdracht is dat de kinderen al spelende een mini politiek systeem opzetten. In het ene groepje wordt over de spelregels uitgebreid vergaderd, in het andere groepje staat een dominante leider op en in weer een ander groepje gaat het spontaan en vanzelf. Deze observaties zijn prachtig discussiemateriaal en levert een mooi lesje burgerschapsvorming op. Hoe democratisch zouden ze zijn? Lees meer

Geplaatst op 12 juni 2018

Is gamen beter dan lezen?

Kun je verslaafd raken aan gamen?In de video ‘If book came after games’ wordt gesteld dat gamen veel beter is voor kinderen dan lezen. Een interessante gedachte, haaks op het gangbare idee dat gamen slecht en lezen goed is. Juist daarom is deze stelling geschikt om over te filosoferen. Filosoferen is immers het vanzelfsprekende in vraag durven stellen. Praat en denk daarom eens over deze stelling na met je klas, kinderen, leerkrachtenteam of andere ouders. Misschien komt het altijd geprezen lezen dan wel in een heel ander daglicht te staan. Lees meer

Geplaatst op 24 april 2018

Buiten de kaders denken? Denk eens binnen de kaders!

Wat zie je als je binnen de kaders kijkt?‘Buiten de kaders’ denken is al heel lang in. Zo in, dat ‘binnen de kaders’ kijken ‘buiten de kaders’ kijken wordt. ‘Buiten de kaders’ kijken is zelfs zo’n cliché geworden dat als je op ‘binnen de kaders’ googelt je alsnog hits krijgt voor ‘buiten de kaders’. Alsof dat wel een typefout moest zijn en Google zo behulpzaam is om dat te corrigeren. Een extra reden om alles eens eigenwijs en strikt ‘binnen de kaders’ te gaan bekijken! Lees meer

Geplaatst op 12 april 2018

Filosoferen over verboden woorden

Verboden woorden

Viezigheid is een soort griezelen en griezelen is, zo hebben we in de laatste Kinderboekenweek geleerd, ook een beetje leuk. Volwassenen vinden het niet altijd zo grappig. Maar bedenk dan: het bezit van de zaak is het eind van het vermaak oftewel als je als volwassene toestemming geeft voor een weekje viezigheid dan is de lol er snel af. Dus: geen ‘bah, wat vies!’ maar ‘leuk, lekker vies!’. Lees meer

Geplaatst op 16 maart 2018

Is de Fontein – een omgekeerde wc-pot – kunst?

Kinderboek over het kunstwerk De FonteinHet kinderboek ‘Kunst?’ van Ted van Lieshout is een mooie start voor een gesprek over de vraag ‘Wat is kunst?’ Het gaat over dadaïst Marcel Duchamp en zijn kunstwerk ‘De fontein’ oftewel de omgekeerde toiletpot. Nog altijd verbazen mensen zich over dit kunstwerk en juist daarom is het zo geslaagd. Het zet je aan het denken over kunst. En dat kan dus ook met kinderen. Lees meer

Geplaatst op 12 maart 2018

Denkprikkel: maak een lelijke tekening

opdracht maak een lelijke tekening8Hoor je ook wel eens kinderen roepen: “Deze is mislukt!” en dan boos hun tekenpapier verfrommelen. Of zie je ook vaak kinderen eindeloos naar hun papier staren? Geef dan eens de tekenopdracht: maak een lelijke tekening. De eerste keer dat ik deze opdracht gaf, was in een groep 2. Het effect was wonderlijk! Lees meer

Geplaatst op 27 februari 2018

Filosoferen over liefde: waar kun je allemaal van houden?

Liefde voor een voorwerp, mag dat?Het is normaal om van mensen te houden maar als je heel erg veel van een ding zou houden, zouden we het vreemd vinden. Het zou absurdistisch zijn… maar absurdistisch is leuk! Laat dus de kinderen een liefdesbrief aan een voorwerp schrijven. Een leuke start voor een bijzonder gesprek met kinderen over liefde. Lees meer

Geplaatst op 12 februari 2018

Taalfilosofie: kun je alle woorden ergens opplakken?

Taal is soms best abstract. Bij sommige woorden hoort een concreet aanwijsbaar en zelfs aanraakbaar ding, maar bij heel veel woorden niet. Door deze oefening met stickerwoorden laat je kinderen dat verschil ervaren. Tegelijk prikkel je ook hun creatieve vermogen om de niet-stickerwoorden toch ergens op te plakken. Zo kun je met kinderen in gesprek gaan over taal. Lees meer

Geplaatst op 12 januari 2018

Filosoferen over verveling: hoe ziet verveling eruit?

Na een vakantie besteden de meeste leerkrachten tijd aan het gezamenlijk terugkijken op de vakantie. Doe dat deze keer eens op een andere manier en vraag of de kinderen zich ook verveeld hebben. Om daarna samen na te denken over wat verveling eigenlijk is: “Je hebt nergens zin in, ook niet in nergens zin in hebben en dus bedenk je steeds wat maar dat wil je dan toch niet en zo blijft dat maar op en neer gaan.” Lees meer

Geplaatst op 12 september 2017

De gender tekentest: Word je een meisje of ben je een meisje?

“Dit is een tekening van een jongen want die tekenen in perspectief.” De tekening was van Noor. Een meisje dus. Raden of een tekening van een jongen of een meisje is, is een leuke test om vooroordelen over gender boven water te krijgen. Daarna kun je daarover in gesprek gaan. Lees meer

Geplaatst op 12 februari 2017

Filosoferen over gedichten met raadgedicht: Is een gedicht ooit klaar?

Raadgedicht van Fabien van der HamEen raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en alleen de dichter kent het woord. Het is de bedoeling dat kinderen gaan raden wat het woord moet zijn.
Het is een speelse manier om kinderen aan het lezen van gedichten te krijgen. Plus een leuke ingang voor een filosofisch gesprek, want hoe weet je eigenlijk wanneer een gedicht af of goed is?  Lees meer

Geplaatst op 10 oktober 2016

De denkprikkel: een zaadje waar iets moois uit groeit

Denkprikkel: een zaadje waar iets moois uit groeit.Bij de start van een nieuwe filosofiegroep begon ik met een mindfulnessoefening waarbij alle zintuigen gebruikt moesten worden. Na deze denkprikkel mochten de kinderen bijpassende filosofische vragen bedenken waarover we in gesprek konden. De kinderen vonden deze beginoefening erg leuk.

Eline (8) vroeg of we elke les zo’n denkprikkel zouden gebruiken. Dat is dus zo. ‘Elke les begint met iets wat je aan het denken zet,’ leg ik uit. ‘Dat kan een verhaal zijn, of een foto, een filmpje, een activiteit, van alles.’

‘Oh,’ zegt Hannah (7), ‘dus die denkprikkel dat is eigenlijk een soort zaadje waar iets moois uitgroeit.’ Lees meer

Geplaatst op 23 april 2012