Voorbeeldgesprekken


Zoek je naar onderwerpen om over te filosoferen? In deze voorbeeldgesprekken vind je allerlei inspiratie en ideeën. In de rubriek ‘denkprikkels‘ vind je ook bijzondere gespreksstarters.

Je moet worden wie je bent! Maar… hoe dan?

Hoe kun je worden wie je bent?‘Je moet worden wie je bent’. Als het om de ontwikkeling van kinderen gaat, is dit een geliefd citaat. Het is oorspronkelijk van de filosoof Nietzsche. Het klinkt prachtig, maar ja, hoe word je dan wie je bent? En hoe kom je erachter wie je bent? En als het voor volwassenen al moeilijk is om hier achter te komen, hoe moet een kind dat dan doen? Helaas is er geen handige tovertruc voor, maar praten over wat identiteit überhaupt eigenlijk is, is een goede eerste stap.  Zo ontstaat het besef dat je meer dan één kenmerk bent, of zoals Jordy zegt. ‘Als ik een tattoo zet, dan ben ik niet ineens Hendrik Pietersen.’ Lees meer

Geplaatst op 12 mei 2020

Nieuw woord te koop: krekker

NIeuwe woorden: ik voel me krekker‘Ja, en dan maak ik een instagram account aan!’
‘En wij doen wel tiktok.’
‘En een youtube filmpje!’
‘Ja, we worden de krekker promotie groep!’
Een groep kinderen is ineens super geïnspireerd om het woord ‘krekker’ aan de man te brengen. Doel: opname in het woordenboek. Oorzaak: de vraag wie is de baas van taal? Lees meer

Geplaatst op 10 december 2019

Weet je geweten wat je het beste kunt doen?

Je geweten vertelt je wat goed of slecht is om te doen.Een groep 7 wilde graag weten hoe je weet wat je moet doen. En dan vooral wat goed is om te doen. Dylan zei dat je geweten dat bepaalt. Zoals wel vaker in een filosofisch gesprek ontstonden er door een uitspraak zomaar ineens veel meer vragen. Want wat is het eigenlijk? Hoe komt je geweten aan kennis? Heeft je geweten altijd gelijk? De kinderen hadden niet alleen ineens veel vragen, ze hadden ook ineens veel denkmotivatie. Met 26 kinderen in een kring werd maar liefst een uur lang aandachtig nagedacht. Miranda ging van start en dacht dat je geweten iets is wat goede beslissingen maakt. “Soms denk ik: ‘Kies die knakworst!’ Maar mijn geweten zegt dan: ‘nee ik wil vegetariër zijn’. Lees meer

Geplaatst op 14 oktober 2019

Zou er meer vrede op de wereld zijn als er geen wapens zijn?

Vrede op aarde, zingen we met Kerst. En natuurlijk, iedereen wil vrede. Maar toch lukt het maar niet. Een Harense filosofische onderzoeksgroep vroeg zich daarom af: zou er meer vrede op de wereld zijn als er geen wapens zijn? Het eerste antwoord op deze vraag was voor de meeste ja. Het was een gevoelsantwoord. Maar door over de vraag na te denken en in gesprek te gaan, zagen de meeste kinderen in dat het niet zo simpel is. Ik heb een paar uitspraken op enkele van de stellingen die we bespraken uitgeschreven. Lees meer

Geplaatst op 24 december 2018

Jongens willen stoeien en meisjes willen mooi zijn. Toch?

Jongens en meisjes willen allebei mooi zijn.Een groep 5 ontdekte dat de verschillen tussen jongens en meisjes met gewoonten te maken hebben. Al dachten ze in eerste instantie dat meisjes anders zijn. ‘Meisjes willen mooi zijn,’ zeiden een aantal kinderen.
Eén meisje was het daar niet mee eens. ‘Jongens willen ook mooi zijn, hoor.’ Lees meer

Geplaatst op 27 november 2018

De natuur heeft de mens niet nodig!

Iedereen denkt na over het klimaat. Of je nou een klimaatactivist of een klimaatontkenner bent. Door na te denken aan de hand van de ‘levensladder’ heb je kans dat je ideeën wat gaan verschuiven. Een groep kinderen uit Delfzijl durfde hierdoor wel heel radicaal te denken. Zij gingen zover dat de mens wat hun betreft wel mocht verdwijnen! Een samenvatting van dit gesprek over onze natuur. Lees meer

Geplaatst op 7 september 2018

Tijd is er omdat mensen in een ritme leven

Zonder tijd, geen ritmeDe kinderen keken me verveeld aan toen ik zei dat we het over tijd gingen hebben. ‘Tijd is gewoon tijd,’ mopperde Jentle en ze vouwde demonstratief haar armen voor haar borst. Toch raakte ze gaandeweg het gesprek gefascineerd door de tijd om tenslotte te bedenken dat tijd is bedacht omdat mensen graag in een ritme leven. Filosoferen over tijd saai? De tijd zal het leren!

Lees meer

Geplaatst op 5 juli 2018

Wat je stem allemaal over je vertelt

Zegt je stem iets over wie je bent? Dat kun je testen door kinderen te blinddoeken. En dan kunnen gedachten zomaar van de baard in de keel naar spruitjes vliegen! Lees meer

Geplaatst op 6 juni 2018

Filosoferen met fantasievragen | special

Filosoferen met fantasievragenKunnen regenbogen praten? Willen kikkers president worden? Het zijn misschien rare vragen waar je niet zo snel over na zult gaan denken. Toch zijn dit soort fantasievragen minder onzinnig dan je zou denken. Denken over dit soort vragen is zelfs een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je zelf gaan nadenken. Daarnaast stimuleert het kinderen om creatief te denken. Beide zijn belangrijke vaardigheden om goed te kunnen filosoferen.
Lees meer

Geplaatst op 29 maart 2018

Filosoferen over verboden woorden

Wat zijn vieze en verboden woorden?Vroeger toen ik klein was, heeft mijn broer op vakantie eens een fotoreportage over hondendrollen gemaakt. Het was in de tijd van fotorolletjes en pas als je thuis was liet je je foto’s afdrukken bij een fotozaak. Mijn moeder was hoogst verontwaardigd toen bleek dat de helft van de vakantiefoto’s ‘vieze foto’s’ waren en ze was daar boos over. Later had ze daar wel spijt van, want eigenlijk was mijn broer op zijn manier heel kunstzinnig bezig geweest. Tja, kinderen zijn dol op viezigheid maar volwassenen vinden het niet altijd zo grappig. Met vieze woorden bijvoorbeeld kunnen kinderen zich prima vermaken. Maar ouders kunnen zich er behoorlijk aan ergeren en zien dat als verboden woorden.

Maar bedenk dan: het bezit van de zaak is het eind van het vermaak oftewel als je als volwassene toestemming geeft voor een weekje viezigheid dan is de lol er snel af. Dus: geen ‘bah, wat vies!’ maar ‘leuk, lekker vies!’. Oftewel hoe je met vieze woorden leerzame dagen kunt hebben! Lees meer

Geplaatst op 16 maart 2018

Stomste woord verkiezing: dag uitlaatgassen?

Stomme woorden verkiezingMet kinderen uit groep 3 en 4 hou ik een stomste woord verkiezing. We hebben acht ballonnen waar woorden op geschreven staan en gaan kijken welk woord de stomste is en kan worden afgeschaft. Maar dan ook echt afgeschaft. Als we de ballon dan lek prikken verdwijnt het woord en alles waar het voor staat van onze planeet. Dan is het voor altijd weg. Dus het zijn geen lichte beslissingen! Het eerste woord waar de kinderen over nadenken is naaktslakken! Lees meer

Geplaatst op 30 januari 2018

Op zoek naar een feit: “Wat lastig, zeg! Er zit zo snel een mening bij!”

Ik geef aan alle kinderen een appel en vraag hen deze op te eten totdat het een klokhuis is. Dit resulteert in allerlei verschillende klokhuizen. Sommige nog met behoorlijk wat appel eraan en sommige heel ver afgekloven. Kennelijk verschillen we van mening wanneer de appel een klokhuis is. Ik leg de klokhuizen op een tafel neer en vertel dat Masja vorige week had gevraagd of we een keer konden nadenken over het verschil tussen fantasie en een feit. Ik vraag of de kinderen nu snappen waarom ik ze eerst een appel liet eten. Nee, daar snappen ze niks van, maar na een tijdje filosoferen valt ineens het kwartje.Wat zijn feiten? Lees meer

Geplaatst op 15 december 2017

Misschien bestaat er wel niks, alleen ik en bedenken mijn hersenen de rest

Misschien houden onze hersenen ons wel voor de gek“Onze hersenen houden ons eigenlijk voor de gek, die draaien om wat we zien, want onze ogen zien eigenlijk op de kop.” Jurre heeft net uitgelegd hoe het oog werkt en sluit met deze wijsheid zijn verhaal af. Hij zegt dit nadat we een paar optische illusies hebben bekeken en we ons afvroegen of we onze zintuigen wel kunnen vertrouwen.  Lees meer

Geplaatst op 17 november 2017

De waarheid bestaat niet!

 Waarheid: 'Je hebt voedingsstoffen nodig om te overleven!'Een klas kinderen van een school in Haren kreeg een paar minuten de tijd om een uitspraak op te schrijven waarvan ze dachten dat die voor iedereen waar zou zijn. Toen we alle uitspraken kritisch gingen doornemen, bleek de waarheid ver te zoeken. Lees meer

Geplaatst op 30 augustus 2017