Voorbeeldgesprekken


Zoek je naar onderwerpen om over te filosoferen? In deze voorbeeldgesprekken vind je allerlei inspiratie en ideeën. In de rubriek ‘denkprikkels‘ vind je ook bijzondere gespreksstarters.

Je moet worden wie je bent! Maar… hoe dan?

Hoe kun je worden wie je bent?‘Je moet worden wie je bent’. Als het om de ontwikkeling van kinderen gaat, is dit een geliefd citaat. Het is oorspronkelijk van de filosoof Nietzsche. Het klinkt prachtig, maar ja, hoe word je dan wie je bent? En hoe kom je erachter wie je bent? En als het voor volwassenen al moeilijk is om hier achter te komen, hoe moet een kind dat dan doen? Helaas is er geen handige tovertruc voor, maar praten over wat identiteit überhaupt eigenlijk is, is een goede eerste stap.  Zo ontstaat het besef dat je meer dan één kenmerk bent, of zoals Jordy zegt. ‘Als ik een tattoo zet, dan ben ik niet ineens Hendrik Pietersen.’ Lees meer

Geplaatst op 12 mei 2020

Nieuw woord te koop: krekker

NIeuwe woorden: ik voel me krekker‘Ja, en dan maak ik een instagram account aan!’
‘En wij doen wel tiktok.’
‘En een youtube filmpje!’
‘Ja, we worden de krekker promotie groep!’
Een groep kinderen is ineens super geïnspireerd om het woord ‘krekker’ aan de man te brengen. Doel: opname in het woordenboek. Oorzaak: de vraag wie is de baas van taal? Lees meer

Geplaatst op 10 december 2019

Weet je geweten wat je het beste kunt doen?

Je geweten vertelt je wat goed of slecht is om te doen.Een groep 7 wilde graag weten hoe je weet wat je moet doen. En dan vooral wat goed is om te doen. Dylan zei dat je geweten dat bepaalt. Zoals wel vaker in een filosofisch gesprek ontstonden er door een uitspraak zomaar ineens veel meer vragen. Want wat is het eigenlijk? Hoe komt je geweten aan kennis? Heeft je geweten altijd gelijk? De kinderen hadden niet alleen ineens veel vragen, ze hadden ook ineens veel denkmotivatie. Met 26 kinderen in een kring werd maar liefst een uur lang aandachtig nagedacht. Miranda ging van start en dacht dat je geweten iets is wat goede beslissingen maakt. “Soms denk ik: ‘Kies die knakworst!’ Maar mijn geweten zegt dan: ‘nee ik wil vegetariër zijn’. Lees meer

Geplaatst op 14 oktober 2019

Zo herken je zelf filosofische thema’s in kinderboeken

Zo herken je filosofische thema's in kinderboekenVoorlezen wordt nog leuker als je na afloop met de kinderen gaat filosoferen. Maar, hoe doe je dat? In dit blog lees je hoe je het filosofische thema in boeken herkent en krijg je tips over hoe je daar vervolgens over kunt filosoferen. En daarmee creëer je een bijzondere vorm van leesbevordering!

Lees meer

Geplaatst op 2 oktober 2019

Filosoferen met sciencefiction

Sciencefiction is een leuke start voor een filosofisch gesprekFilosofen doen graag gedachte-experimenten. In een gedachte-experiment bedenk je een situatie die niet echt bestaat, maar je doet even alsof dat wel zo is. Daarna ga je verder nadenken over wat die situatie voor de mens voor gevolgen kan hebben. Eigenlijk zijn sciencefiction verhalen ook gedachte-experimenten.

In deze verhalen wordt gespeeld met een idee rondom een verandering in de wereld zoals wij die kennen. Vervolgens wordt bedacht wat dat voor de mens zou betekenen. Sciencefiction zit daardoor als vanzelf vaak vol filosofische en vooral ethische vragen. Heel interessant dus om zo’n verhaal te gebruiken als start voor een gesprek door na het voorlezen te gaan filosoferen.

Lees meer

Geplaatst op 11 september 2019

Zou er meer vrede op de wereld zijn als er geen wapens zijn?

Vrede op aarde, zingen we met Kerst. En natuurlijk, iedereen wil vrede. Maar toch lukt het maar niet. Een Harense filosofische onderzoeksgroep vroeg zich daarom af: zou er meer vrede op de wereld zijn als er geen wapens zijn? Het eerste antwoord op deze vraag was voor de meeste ja. Het was een gevoelsantwoord. Maar door over de vraag na te denken en in gesprek te gaan, zagen de meeste kinderen in dat het niet zo simpel is. Ik heb een paar uitspraken op enkele van de stellingen die we bespraken uitgeschreven. Lees meer

Geplaatst op 24 december 2018

Mogen zwervers bedelen?

Ontwerp voor een overkapt bankje voor zwervers.

Ontwerp voor een overkapt bankje voor zwervers.

Een uur lang dachten kinderen na over hoe gemeentes met daklozen om moeten gaan. Ook filosofeerden ze over wat zwervers allemaal wel of niet mogen.

Mogen ze bedelen? Mogen ze geld verdienen door klusjes te doen? De hele dag dronken zijn? Lawaai maken? Troep maken? Overal slapen?

Lees meer

Geplaatst op 11 december 2018

Jongens willen stoeien en meisjes willen mooi zijn. Toch?

Jongens en meisjes willen allebei mooi zijn.Een groep 5 ontdekte dat de verschillen tussen jongens en meisjes met gewoonten te maken hebben. Al dachten ze in eerste instantie dat meisjes anders zijn. ‘Meisjes willen mooi zijn,’ zeiden een aantal kinderen.
Eén meisje was het daar niet mee eens. ‘Jongens willen ook mooi zijn, hoor.’ Lees meer

Geplaatst op 27 november 2018

De natuur heeft de mens niet nodig!

Iedereen denkt na over het klimaat. Of je nou een klimaatactivist of een klimaatontkenner bent. Door na te denken aan de hand van de ‘levensladder’ heb je kans dat je ideeën wat gaan verschuiven. Een groep kinderen uit Delfzijl durfde hierdoor wel heel radicaal te denken. Zij gingen zover dat de mens wat hun betreft wel mocht verdwijnen! Een samenvatting van dit gesprek over onze natuur. Lees meer

Geplaatst op 7 september 2018

Tijd is er omdat mensen in een ritme leven

Zonder tijd, geen ritmeDe kinderen keken me verveeld aan toen ik zei dat we het over tijd gingen hebben. ‘Tijd is gewoon tijd,’ mopperde Jentle en ze vouwde demonstratief haar armen voor haar borst. Toch raakte ze gaandeweg het gesprek gefascineerd door de tijd om tenslotte te bedenken dat tijd is bedacht omdat mensen graag in een ritme leven. Filosoferen over tijd saai? De tijd zal het leren!

Lees meer

Geplaatst op 5 juli 2018

Hoe democratisch zijn kinderen als ze zelf een spel mogen maken?

Als je kinderen zelfstandig een spel laat bedenken wordt hun creativiteit gestimuleerd. Kinderen hebben er ook veel lol in. Leuke opdracht dus, maar nog interessanter aan deze opdracht is dat de kinderen al spelende een mini politiek systeem opzetten. In het ene groepje wordt over de spelregels uitgebreid vergaderd, in het andere groepje staat een dominante leider op en in weer een ander groepje gaat het spontaan en vanzelf. Deze observaties zijn prachtig discussiemateriaal en levert een mooi lesje burgerschapsvorming op. Hoe democratisch zouden ze zijn? Lees meer

Geplaatst op 12 juni 2018

Wat je stem allemaal over je vertelt

Zegt je stem iets over wie je bent? Dat kun je testen door kinderen te blinddoeken. En dan kunnen gedachten zomaar van de baard in de keel naar spruitjes vliegen! Lees meer

Geplaatst op 6 juni 2018

Is gamen beter dan lezen?

Kun je verslaafd raken aan gamen?In de video ‘If book came after games’ wordt gesteld dat gamen veel beter is voor kinderen dan lezen. Een interessante gedachte, haaks op het gangbare idee dat gamen slecht en lezen goed is. Juist daarom is deze stelling geschikt om over te filosoferen. Filosoferen is immers het vanzelfsprekende in vraag durven stellen. Praat en denk daarom eens over deze stelling na met je klas, kinderen, leerkrachtenteam of andere ouders. Misschien komt het altijd geprezen lezen dan wel in een heel ander daglicht te staan. Lees meer

Geplaatst op 24 april 2018

Buiten de kaders denken? Denk eens binnen de kaders!

Wat zie je als je binnen de kaders kijkt?‘Buiten de kaders’ denken is al heel lang in. Zo in, dat ‘binnen de kaders’ kijken ‘buiten de kaders’ kijken wordt. ‘Buiten de kaders’ kijken is zelfs zo’n cliché geworden dat als je op ‘binnen de kaders’ googelt je alsnog hits krijgt voor ‘buiten de kaders’. Alsof dat wel een typefout moest zijn en Google zo behulpzaam is om dat te corrigeren. Een extra reden om alles eens eigenwijs en strikt ‘binnen de kaders’ te gaan bekijken! Lees meer

Geplaatst op 12 april 2018

Filosoferen met fantasievragen | special

Filosoferen met fantasievragenKunnen regenbogen praten? Willen kikkers president worden? Het zijn misschien rare vragen waar je niet zo snel over na zult gaan denken. Toch zijn dit soort fantasievragen minder onzinnig dan je zou denken. Denken over dit soort vragen is zelfs een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je zelf gaan nadenken. Daarnaast stimuleert het kinderen om creatief te denken. Beide zijn belangrijke vaardigheden om goed te kunnen filosoferen.
Lees meer

Geplaatst op 29 maart 2018