Denken over onderwijs


Het is natuurlijk makkelijk om kritiek op het onderwijs te hebben. Bedenken hoe het dan wel moet, is een stuk lastiger. Dat begint in elk geval met denken over het onderwijs. Bijvoorbeeld over de vraag of en hoe filosofie een plek moet krijgen.


 

Zo draagt filosofie bij aan een sterke groep

Een sterkere groep door te filosoferenBij het opstarten van de scholen heeft voor veel leerkrachten de groepsvorming prioriteit. Filosoferen kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren want samen denken verstrekt de onderlinge band en daarmee de groep.

Misschien dat je de kring meestal gebruikt om ervaringen te delen. Natuurlijk is dat ook belangrijk maar de ervaring leert dat kinderen dan vrij snel hun betrokkenheid verliezen. Als je in de kring gaat filosoferen en samen in gesprek gaat over een denkvraag dan blijven de kinderen veel langer geïnteresseerd. Dat komt omdat het in een filosofisch gesprek niet over persoonlijke dingen gaat, maar over thema’s die in iedereens leven een rol spelen.

In dit blog lees je hoe filosoferen de groep versterkt. Daarnaast krijg je tips voor leuke onderwerpen om nu over te praten. Met gratis downloads! Lees meer

Geplaatst op 6 mei 2020

Groeien met deugden met het Deugdenspel doeboek

De cover van het Deugdenspel DoeboekJuist omdat kinderen deugen is het goed om in de opvoeding bewust aandacht te besteden aan deugden. Dat kan thuis en op school. Uitgeverij ACT on Virtues ontwikkelt hiervoor allerlei praktisch materiaal. Het Deugdenspel Doeboek is hun nieuwste uitgave om spelenderwijs karakter te ontwikkelen. In dit doeboek worden bij tien deugden diverse passende activiteiten gegeven waardoor kinderen kunnen groeien met deugden. Lees meer

Geplaatst op 18 december 2019

Wanneer ben je eigenlijk slim?

Ben je slim als je veel vragen hebt?Ik mocht een keer op een school voor twee jaar met een filosofieclub aan de gang. Hieraan mochten zo’n twaalf kinderen deelnemen. Geïnteresseerde kinderen mochten ‘solliciteren’ door met mij een filosofisch gesprek te voeren. Op basis daarvan koos ik kinderen die wat mij betreft het duidelijkst filosofisch talent lieten zien. Wat bleek, ongeveer de helft van de kinderen waren zwakke leerlingen. Zo blijkt maar weer dat onze indeling in goede en zwakke leerlingen zijn zwakheden heeft. Want wanneer ben je nou eigenlijk slim? Daar dacht ik over na met een groep kinderen aan de hand van een aantal stellingen.
Lees meer

Geplaatst op 29 augustus 2019

Filosoferen beoordelen voor het rapport van kinderen

Geef de kinderen tips en tops om hun gespreksvaardigheden te verbeteren!Wil je filosofie echt een plek geven op jouw basisschool? Dan kan het helpen om filosofie op het rapport te zetten. Maar hoe beoordeel je kinderen voor het vak filosofie? Als je zegt dat er bij filosofische vragen geen goede of foute antwoorden zijn, dan geeft dat immers geen houvast. Het is een idee om bij de kinderen te gaan letten op vaardigheden die bijdragen aan een goed filosofisch gesprek. Ik geef je daarvoor drie manieren die je kunt gebruiken om op basis hiervan een beoordeling te schrijven. Lees meer

Geplaatst op 13 maart 2019

Je moet kiezen: betrokkenheid of orde in de klas?

Orde in de klas is fijn, maar soms ook saai.Als je moet kiezen tussen betrokkenheid of orde in de klas, wat zou je dan kiezen? Bij een rekenles of geschiedenisles, oftewel een instructieles zou ik kiezen voor orde. Gaat het om een filosofieles dan toch echt voor betrokkenheid. Zelfs als dat met enige chaos gepaard gaat. Simpelweg omdat betrokkenheid bij een gesprek zelden ontstaat in een ordelijke situatie.

Denk maar eens aan jezelf als je met vrienden een gesprek hebt over iets wat jullie bezig houdt. Hoe keurig praten jullie dan om de beurt? Hoe zacht klinkt jouw stem dan de hele tijd? Laat je steeds iedereen uitpraten? Waarschijnlijk niet, want dat is gewoon heel erg lastig. Gelukkig maar want strak georganiseerde gesprekken zijn vaak een stuk minder leuk. In de praktijk merk ik zelfs dat filosofielessen die in strikte orde verliepen vaak inhoudelijk heel saai waren.

Ik laat met voorbeeldgesprekken over de dood, onze ziel en de vraag of we wel echt bestaan zien wat ik bedoel. Lees meer

Geplaatst op 5 februari 2019

Katrin Laureyssens winnaar Berrie Heesen Prijs 2019

De vragenvulkaan van Katrin Laureyssens Katrin Laureyssens won de Berrie Heesen Prijs 2019 met haar spel de Vragenvulkaan. De Vragenvulkaan is een doosje met 36 thema- en fotokaarten die jong en oud op een speelse manier aanzetten tot filosoferen. Dankzij de themakaarten duik je in verdiepende gesprekken, creatieve opdrachten en verrassende onderzoekjes over alledaagse dingen. Gebruik je de fotokaarten, dan ervaar je hoe leuk het is om te spelen met ideeën. En daarbij vragen te stellen, te twijfelen, te verwonderen en te verbinden. Lees meer

Geplaatst op 29 januari 2019

Filosoferen, is dat niet te moeilijk voor jonge kinderen?

Iedereen kan filosoferen. Ook als je pas vier jaar bent. In sommige opzichten kunnen jonge kinderen zelfs beter filosoferen. Je kunt ze eigenlijk niet overvragen. Dat zal ik laten zien aan de hand van citaten uit gesprekken over de vraag ‘wat is echt?’ Lees meer

Geplaatst op 23 september 2018

Hoe democratisch zijn kinderen als ze zelf een spel mogen maken?

Als je kinderen zelfstandig een spel laat bedenken wordt hun creativiteit gestimuleerd. Kinderen hebben er ook veel lol in. Leuke opdracht dus, maar nog interessanter aan deze opdracht is dat de kinderen al spelende een mini politiek systeem opzetten. In het ene groepje wordt over de spelregels uitgebreid vergaderd, in het andere groepje staat een dominante leider op en in weer een ander groepje gaat het spontaan en vanzelf. Deze observaties zijn prachtig discussiemateriaal en levert een mooi lesje burgerschapsvorming op. Hoe democratisch zouden ze zijn? Lees meer

Geplaatst op 12 juni 2018

Niks mis met een beetje chaos in kringgesprekken

Chaos bij kringgesprekken mag! Met mate natuurlijk ;-)Is het bij jouw kringgesprekken wel eens chaotisch? En voel je je daar wat ongemakkelijk over omdat je vaag het gevoel hebt dat je misschien niet de goede vaardigheden hebt? En heb je het gevoel dat je collega’s daar iets van vinden? Dan kan ik je geruststellen want uit onderzoek blijkt dat chaos in gesprekken juist heel goed is voor de taalontwikkeling van kinderen. Lees meer

Geplaatst op 10 mei 2018

Ideale school? Zo zouden kinderen het onderwijs inrichten

Bouwstenen voor een ideale school

De bouwstenen voor een ideale school (klik voor een vergroting)

Wat willen jullie dan? Wat verwachten jullie van een school? Wat wil je leren? Het waren vragen die ik mij afgelopen periode regelmatig afvroeg toen ik een serie filosofielessen gaf aan een… tja… nogal ongemotiveerde bovenbouwklas. Een kleine geruststelling voor mij was dat andere leerkrachten het gedrag herkende. Het leek er dus op dat deze kinderen een algemeen motivatieprobleem hadden. Daarom besloot ik met ze na te denken over de ideale school. Dat leverde een verrassende lijst met ideeën op waar leerkrachten en schoolleiders zich door kunnen laten inspireren. Lees meer

Geplaatst op 8 januari 2018

Het deugdenvriendjes doeboek | recensie

Het deugdenvriendjes doeboek van Annelies Wiersma is een veelzijdig boek om vanuit de deugdenleer met peuters en kleuters aan de slag te gaan. Opvoeden met deugden is een heel positieve manier van opvoeden. Deugden spelen ook in de filosofie een rol, ze kunnen namelijk helpen om antwoord te vinden op de vraag: Wat moet ik doen? Oftewel: hoe kun je een goed mens zijn? Lees meer

Geplaatst op 17 oktober 2017

Kinderlogica; filosoferen op een multiculturele school | recensie

Een op de negen leraren vermijdt gevoelige onderwerpen in de klas, dat stond een paar weken geleden in het AD. Oorzaak hiervan is het verschil in normen en waarden van de vele soorten mensen uit onze multiculturele samenleving. Filosofe Sabine Wassenberg gaat de taboes juist niet uit de weg en gaat met kinderen op scholen in Amsterdam-West in gesprek over bijvoorbeeld het geloof, complot denken, respect, het dragen van hoofddoekjes, vluchtelingen, (on)gelijkheid, homoseksualiteit en sexting. Lees meer

Geplaatst op 7 april 2017

Filosofie van de kinderjaren | recensie

cover-filosofie-van-de-kinderjarenIn ‘Filosofie van de kinderjaren’ houdt Matthews een interessant en verrassend pleidooi om het kind serieuzer te nemen dan over het algemeen gedaan wordt. In elk hoofdstuk zet hij kanttekeningen bij algemeen geaccepteerde ideeën over kinderen. Zo wordt de ontwikkelingstheorie van Piaget met een kritisch en filosofisch oog ter discussie gesteld net als de fases van de morele ontwikkeling uit Kohlbergs theorie. Lees meer

Geplaatst op 12 november 2016