Gespreksideeën


Recensie: Het grote Dilemma op Dinsdag-spel: de blije editie

Ik ben fan van Het grote Dilemma op Dinsdag-spel! Een doosje met 60 dilemmakaarten die een bron vormen voor verrassende filosofische gesprekken. De dilemma’s zijn namelijk eigenlijk allemaal gedachte-experimenten en filosofen zijn dol op gedachte-experimenten. In een gedachte-experiment denk je aan een situatie die niet echt bestaat, maar je doet even alsof dat wel zo is. Daarna ga je verder nadenken over wat die situatie voor jezelf of voor de mens voor gevolgen kan hebben. Lees meer

Geplaatst op 15 november 2019

Recensie: de-problematiseren met ‘Omdenken – het kaartspel’

Is het wel zo erg dat pandaberen uitsterven? Je kent dit confronterende idee misschien wel van filosoof Bas Haring. Het vanzelfsprekende in vraag stellen, oftewel een uitspraak de-problematiseren kan een goede manier zijn om eens opnieuw ergens over na te denken. Je gaat het probleem dan omdenken. Het voorkomt dat we niet allemaal braaf mee knikken met de massa maar onze eigen mening vormen. En wie weet denk je er na het denken nog hetzelfde over een bepaalde kwestie, maar dan heb je er in elk geval goed over nagedacht! En dat is winst! Lees meer

Geplaatst op

Cadeautje: gespreksideeën om met kinderen na te denken over respect

Samen nadenken over respect4 tot en met 10 november is de week van het respect. De organisatie Respect Education Foundation wil dat deze week zo veel mogelijk scholen aandacht besteden aan respect. Maar wat is het eigenlijk? Het is een moeilijk definieerbaar begrip. En ook al lukt het je om aan kinderen uit te leggen wat het is, dan kun je hen daarmee nog niet dwingen ook daadwerkelijk respect voor een ander te hebben. Het brengt daarom meestal meer gedragsverandering teweeg als je ze zelf laten nadenken over de betekenis van het woord door met ze te filosoferen. Lees meer

Geplaatst op 2 november 2019

Weet je geweten wat je het beste kunt doen?

Je geweten vertelt je wat goed of slecht is om te doen.Een groep 7 wilde graag weten hoe je weet wat je moet doen. En dan vooral wat goed is om te doen. Dylan zei dat je geweten dat bepaalt. Zoals wel vaker in een filosofisch gesprek ontstonden er door een uitspraak zomaar ineens veel meer vragen. Want wat is het eigenlijk? Hoe komt je geweten aan kennis? Heeft je geweten altijd gelijk? Is het leuk om een geweten te hebben? De kinderen hadden niet alleen ineens veel vragen, ze hadden ook ineens veel denkmotivatie. Met 26 kinderen in een kring werd maar liefst een uur lang aandachtig nagedacht. Miranda ging van start en dacht dat je geweten iets is wat goede beslissingen maakt. “Soms denk ik: ‘Kies die knakworst!’ Maar mijn geweten zegt dan: ‘nee ik wil vegetariër zijn’. Lees meer

Geplaatst op 14 oktober 2019

Wat is het verschil tussen levensbeschouwing en filosofie?

Met gratis gedicht om een gesprek te starten, levensbeschouwelijk dan wel filosofisch 🙂

Het verschil tussen levensbeschouwing en filosofie roept nogal eens discussies op tijdens de workshops die ik geef. Sommige cursisten vinden dat er geen verschil is en sommige vinden van wel. Ik hoor bij de laatste groep. Het belangrijkste verschil is volgens mij dat in een filosofisch gesprek steeds expliciet de ratio wordt aangesproken. Daarom blijf je steeds elk antwoord bevragen. In een levensbeschouwelijk gesprek mag je ook niet-rationele argumenten geven. Dit soort ideeën worden dan gedeeld zonder deze kritisch te bevragen. Lees meer

Geplaatst op 21 september 2019

Gratis lesbrief voor de maand van de filosofie: vier je fouten

Ik stuntel, dus ik ben is het thema van de Maand van de Filosofie 2019. Mooi thema, want ook al vindt de mens zichzelf nog zo slim, er wordt ook heel wat af gestunteld. Dat geldt voor volwassenen én voor kinderen. Maar als we met zijn allen zoveel stuntelen moeten we misschien op andere manieren naar onze fouten gaan kijken en misschien zelfs wel onze fouten gaan vieren. Je kunt hiermee een begin maken met de gratis filosofische praattips van Filosovaardig.nl. Lees meer

Geplaatst op 25 maart 2019

Vrede op aarde? Je kunt bij dieren toch ook geen geweld afschaffen

Vrede op aarde, zingen we met Kerst. De dagen voor en rond Kerst kan dus een goed moment zijn om eens na te denken over wapens met als startvraag: zou er meer vrede op de wereld zijn als er geen wapens zijn? Deze vraag was bedacht door een van de kinderen uit een Harense filosofische onderzoeksgroep. Het eerste antwoord op deze vraag was voor de meeste ja. Het was een gevoelsantwoord. Maar door over de vraag na te denken en in gesprek te gaan zagen de meeste kinderen in dat het niet zo simpel is. Lees maar eens wat reacties op een paar van de stellingen die we bespraken. Lees meer

Geplaatst op 24 december 2018

“Jongens willen ook mooi zijn. Trouwen doe je toch ook niet in een overal!”

Door met kinderen te filosoferen help je ze om te leren denken. Om een ander niet klakkeloos na te praten, maar om tot eigen ideeën te komen. Zo bedacht een middenbouw groep dat de verschillen tussen jongens en meisjes met gewoonte te maken hebben. Al dachten ze in eerste instantie dat meisjes anders zijn. ‘Meisjes willen mooi zijn,’ zeiden een aantal kinderen.
Eerst was één meisje het daar niet mee eens. ‘Jongens willen ook mooi zijn, hoor.’ Lees meer

Geplaatst op 27 november 2018

Gratis lesbrief voor Wereld Filosofiedag

Op de derde donderdag van november wordt de Wereld Filosofiedag gevierd. UNESCO onderstreept de blijvende waarde van de filosofie voor de ontwikkeling van het menselijk denken, voor elke cultuur en voor elk individu. Dus deze donderdag is een extra goede dag om te gaan filosoferen. Daarom krijg je van mij voor deze dag de gratis lesbrief: ‘we gaan smurfen!’  Lees meer

Geplaatst op 14 november 2018

Filosoferen in de kinderboekenweek met deze gratis lesbrief

‘Kom erbij!’ is het thema van de Kinderboekenweek, oftewel vriendschap. Maar wat is vriendschap eigenlijk? Dat is een goeie vraag voor een filosofisch gesprek. Ik laat je een fragment zien uit een gesprek met groep 6, maar je kunt ook heel goed met jongere kinderen over dit onderwerp nadenken. Eerst onderzoeken de kinderen met wie je allemaal vrienden kunt zijn. Al pratende ontdekken ze wat ze belangrijk vinden in vriendschappen: vertrouwen.

Onderaan dit blog vind je de link naar de gratis lesbrief voor alle leeftijden. Lees meer

Geplaatst op 18 september 2018

De natuur heeft de mens niet nodig!

Iedereen denkt na over het klimaat. Of je nou een klimaatactivist of een klimaatontkenner bent. Door na te denken aan de hand van de ‘levensladder’ heb je kans dat je ideeën wat gaan verschuiven. Een groep kinderen uit Delfzijl durfde hierdoor wel heel radicaal te denken. Zij gingen zover dat de mens wat hun betreft wel mocht verdwijnen! Een samenvatting van dit gesprek over onze natuur. Lees meer

Geplaatst op 7 september 2018

Tijd is er omdat mensen in een ritme leven

De kinderen keken me verveeld aan toen ik zei dat we het over tijd gingen hebben. ‘Tijd is gewoon tijd,’ mopperde Jentle en ze vouwde demonstratief haar armen voor haar borst. Toch was de groep binnen een paar minuten totaal gefascineerd door de toevalligheid van tijd. Lees meer

Geplaatst op 5 juli 2018

Burgerschapsvorming: laat kinderen zelf een spel maken en ga hierover met ze in gesprek

Als je kinderen zelfstandig een spel laat bedenken wordt hun creativiteit gestimuleerd. Kinderen hebben er ook veel lol in. Leuke opdracht dus, maar nog interessanter aan deze opdracht is dat de kinderen al spelende een mini politiek systeem opzetten. In het ene groepje wordt over de spelregels uitgebreid vergaderd, in het andere groepje staat een dominante leider op en in weer een ander groepje gaat het spontaan en vanzelf. Deze observaties zijn prachtig discussiemateriaal en levert een mooi lesje burgerschapsvorming op. Lees meer

Geplaatst op 12 juni 2018

Wat je stem allemaal over je vertelt

Zegt je stem iets over wie je bent? Dat kun je testen door kinderen te blinddoeken. En dan kunnen gedachten zomaar van de baard in de keel naar spruitjes vliegen! Lees meer

Geplaatst op 6 juni 2018

Special: Filosoferen en fantasie gaan goed samen

In april, de maand van de filosofie staat dit jaar de verbeelding centraal. Een goede reden om met die verbeelding te filosoferen over vragen als ‘Kunnen regenbogen praten?’ en ‘Kan ranja vliegen?’ Dat lijkt misschien onzinnig maar toch zijn dit soort fantasievragen een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je zelf gaan nadenken. 
Lees meer

Geplaatst op 29 maart 2018

Ga eens filosoferen met kinderen in de maand van de filosofie!

Speciaal voor de maand van de filosofie schreef ik een gratis gespreksidee dat aansluit bij het thema van dit jaar: verbeelding aan de macht. Een prachtig thema om met kinderen over na te denken want verbeelding is kracht. Met fantasie kun je immers maken wat je maar wilt. Tegelijkertijd doen mensen vaak alsof fantasie iets minderwaardigs is of iets voor kinderen. Hoe zit dat? Dáár kun je met kinderen over filosoferen. Lees meer

Geplaatst op 21 maart 2018

Anders in gesprek met kinderen: filosoferen over verboden woorden

Verboden woorden

Viezigheid is een soort griezelen en griezelen is, zo hebben we in de laatste Kinderboekenweek geleerd, ook een beetje leuk. Volwassenen vinden het niet altijd zo grappig. Maar bedenk dan: het bezit van de zaak is het eind van het vermaak oftewel als je als volwassene toestemming geeft voor een weekje viezigheid dan is de lol er snel af. Dus: geen ‘bah, wat vies!’ maar ‘leuk, lekker vies!’. Lees meer

Geplaatst op 16 maart 2018

Stomste woord verkiezing: ‘Nee! Uitlaatgassen moeten blijven want anders hebben we geen auto’s meer’

Met kinderen uit groep 3 en 4 hou ik een stomme woorden verkiezing. We hebben acht ballonnen waar woorden op geschreven staan en gaan kijken welk woord de stomste is en er kan worden afgeschaft. Maar dan ook echt afgeschaft. Als we de ballon dan lek prikken verdwijnt het woord en alles waar het voor start van onze planeet. Dan is het voor altijd weg. Dus we moeten er goed over nadenken. Het eerste woord is naaktslakken! Lees meer

Geplaatst op 30 januari 2018

Wat moet ik doen? Dilemmakaarten geven antwoord

DilemmakaartenNee, het zal in alle opzichten tegenvallen.
Ja, dit is het moment.
Nee, het zal je ongelukkig maken.
Ja, het zal je genezen.

De ja-maar dilemmakaarten lossen elk dilemma op een grappige manier op. Zo wordt leren wat dilemma’s zijn een stuk leuker. Plus het levert gespreksstof op! Lees meer

Geplaatst op 12 januari 2018